Gözden kaçırmayın

Antalya'da Ailece Unutulmaz Bir Tatil: Eğlence ve Huzur Bir AradaAntalya'da Ailece Unutulmaz Bir Tatil: Eğlence ve Huzur Bir Arada

İstanbul'un tarihi sokaklarında, unutulmaya yüz tutmuş geleneksel oyun kültürü ve oyuncakçılık geleneği, çeşitli kurumların çabalarıyla yeniden hayat buluyor. Özellikle Eyüp merkezli tarihi tahta oyuncakçılık geleneğinin izleri, günümüzde müzelerde ve düzenlenen etkinliklerde yaşatılıyor.


Eyüp'teki Tarihi Oyuncakçılık Geleneği
Büyük İstanbul Tarihi verilerine göre, İmparatorluk başkenti İstanbul'da, Eyüp Sultan Türbesi'ne giden İskele Caddesi üzerindeki "Oyuncakçı Çıkmazı" adlı sokak, yüzyıllarca oyuncak üretim ve satış merkezi oldu. "Eyüp oyuncakları" tabiriyle anılan bu geleneğin II. Mahmud zamanında başladığı belirtiliyor. Oyuncakların ana malzemesi ahşap olup, deri, kâğıt, teneke ve Haliç'in kırmızı çamurundan testiler gibi yan malzemeler kullanılırdı. Üretilen oyuncaklar arasında çek

  • çek arabalar, kaynana zıpzıpı, tef, dümbelek, düdük, minyatür beşik, havan, yayk, topaç, fırıldak, Karagöz-Hacivat tasvirleri ve hacı yatmaz gibi çeşitler bulunuyordu. XIX. yüzyılda 25-30 dükkan faaliyet gösterirken, 1921 yangını ve Avrupa menşeli fabrika yapımı teneke oyuncaklarla rekabet edememe sonucu bu gelenek 1939'larda neredeyse tamamen sona erdi.


Sokak Oyunları Kültürünün Canlandırılması
İstanbul'un çeşitli ilçe belediyeleri ve dernekleri tarafından geleneksel sokak oyunlarını yaşatmak amacıyla düzenlenen etkinlikler, dijitalleşmenin getirdiği hareketsiz yaşam tarzına karşı çocukların sosyalleşmesi, fiziksel aktivite yapması ve kültürel mirası öğrenmesi hedefleniyor. Küçükçekmece Belediyesi'nin "Sokakta Oyun Var", Kadıköy Belediyesi'nin 23 Nisan şenlikleri, Ataşehir Belediyesi'nin sokak etkinlikleri ve İzmit Belediyesi'nin "Oyun Sokağı" gibi projeler, seksek, ip atlama, yakan top, misket, mendil kapmaca gibi oyunları çocuklarla ve ailelerle buluşturuyor. Zeytinburnu'nda düzenlenen "Uygur Sokak Oyunları Şenliği" ise İstanbul'daki sokak oyunu kültürünün farklı kültürlerden izler taşıdığını gösteriyor.


Modern Temsil: İstanbul Oyuncak Müzesi
Şair Sunay Akın tarafından 2005 yılında Kadıköy, Göztepe'de kurulan İstanbul Oyuncak Müzesi, kaybolan Eyüp oyuncakçılık geleneğinin modern temsilcisi konumunda. 1700'lü yıllardan günümüze, 40'tan fazla ülkeden toplanan 4000'den fazla oyuncak sergilenmekte olup, koleksiyonda tahta oyuncaklar da bulunuyor. Müze, geleneksel oyun ve oyuncak kültürünü yaşatmak, sergilemek ve Karagöz kuklası yapımı, ahşap Pinokyo tasarımı gibi atölye çalışmaları ile yeni nesillere aktarmayı amaçlıyor.


Ahşap Oyuncakların Eğitici Rolü
Ahşap oyuncakların eğitici ve zeka geliştirici yönü ön planda tutuluyor. Bloklar, puzzle'lar, labirent oyunları, satranç, dama gibi oyunlar, "tahta ve zeka" ilişkisini somutlaştırıyor. Geleneksel Eyüp oyuncakları içindeki minyatür eşyalar ve hareketli oyunlar da çocuğun zihinsel ve motor becerilerine hitap ediyor. İstanbul'un kayıp sokak oyunları ve oyuncakçıları, bugün belleklerde, müzelerde ve dönemsel şenliklerde yaşayan bir kültürel miras olarak varlığını sürdürüyor.