Afyonkarahisar'ın mutfak kimliği, kıraç ovaların tarımsal ürünü haşhaş, bu haşhaşın beslediği mandalardan elde edilen kaymak ve bu lezzetleri ülkeye taşıyan demiryolu ağının kesişiminde şekilleniyor. Bu üçlü sacayağı, şehrin gastronomik hafızasının temelini oluşturuyor.
Haşhaş: Kıraç Ovaların Simgesi ve Mutfağın Temel Bileşeni
Afyonkarahisar denilince akla gelen ilk sembollerden biri olan haşhaş, mutfak kültürünün ayrılmaz bir parçasıdır. Haşhaş, ezilmiş haliyle pekmez veya şekerle karıştırılarak kahvaltılık olarak tüketilmekte, haşhaşlı pide, haşhaşlı revani ve haşhaşlı çikolata gibi ürünlerde kullanılmaktadır. Mandaların beslenmesinde kullanılan haşhaş küspesi, Afyon kaymağına özel bir tat kazandırarak, iki ana unsur arasında doğrudan bir bağ kurmaktadır. Geçmişte, özellikle zeytinyağının bulunmadığı dönemlerde, haşhaş yağının yemeklerde yaygın olarak kullanılması, unutulmaya yüz tutmuş bir mutfak hafızası öğesidir.
Afyon Kaymağı: Manda Sütünün Gastronomi Mucizesi
Kaymak, Afyonkarahisar'ın gastronomik kimliğinin en önemli taşıyıcısıdır ve coğrafi işaretle koruma altındadır. Diğer bölgelerdeki inek kaymağından farkı, büyük oranda manda sütünden yapılmasıdır. Bölgenin yüksek rakımı, sert iklimi ve zengin meraları, manda sütünün kalitesini ve dolayısıyla kaymağın lezzetini artırmaktadır. Kaymak, kahvaltılarda bal ve reçelle tüketilmesinin yanı sıra, asıl ününü tatlılarla, özellikle de Kaymaklı Ekmek Kadayıfı ile buluşmasında kazanır. Bu tatlı, doğum, düğün, sünnet, hac ziyareti gibi özel günlerde ve "sıra yemekleri" geleneğinde merkezi bir role sahiptir.
Tren Garları ve Demiryolu: Unutulmuş Mutfak Hafızasının Taşıyıcı Damarı
Afyonkarahisar, Anadolu'nun önemli demiryolu hatları üzerinde yer alan bir kavşak noktasıydı. Ali Çetinkaya Tren Garı gibi tarihi garlar, sadece insan taşımakla kalmamış, aynı zamanda bölgenin ürünlerinin büyük şehirlere ve ülkenin dört bir yanına ulaştırılmasında hayati bir rol oynamıştır. Geçmiş dönemlerde, uzun tren yolculuklarında, istasyonlarda satılan veya yolcuların yanlarında taşıdığı yöresel lezzetler yaygındı. Afyonkarahisar garında satılan veya yolcular tarafından Afyon'dan alınan kaymak, sucuk, lokum ve haşhaşlı ürünler, bu "demiryolu mutfak kültürünün" unutulmuş bir parçasını oluşturur. 1950'lerde ulaşım politikasının karayolu lehine değişmesi, demiryolunun ve dolayısıyla garların sosyo
- kültürel etkisinin azalmasına neden olmuş, bu süreç gar ve mutfak ilişkisinin hafızalardan silinmesinde bir dönüm noktası teşkil etmiştir.
UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı'na gastronomi alanında dahil olan Afyonkarahisar, haşhaş, kaymak ve demiryolu ile örülü bu zengin mutfak mirasını geleceğe taşımak için çaba göstermektedir.
Yorumlar
Yorum Yap