Karadeniz Hamsi Yolu Alarm Veriyor: Göç Rotası Değişti, Kültürel Miras Tehlikede

Gözden kaçırmayın

Kyoto'da Sonbaharın Altın ve Kızıl Zirvesi: 2025'te Momijigari İçin Geç Ama Muhteşem Bir Tarih

Karadeniz Hamsi Yolu Alarm Veriyor: Göç Rotası Değişti, Kültürel Miras Tehlikede

Hamsi, Karadeniz'in kültürel ve ekonomik hayatında merkezi bir role sahiptir. Ancak 2025 sezonu, küresel ısınma ve aşırı avlanma nedeniyle bu geleneksel göç yolunda derin bir kriz yaşandığını gözler önüne serdi. Balıkçılık sezonunun erkenden bitmesi ve hamsinin Türk karasularını terk etmesi, hem ekonomi hem de yüzyıllık bir kültürel mirası tehdit ediyor.

Hamsinin Geleneksel Yaşam Döngüsü ve Lezzetin Sırrı

Karadeniz hamsisinin geleneksel göç döngüsü bölgenin ritmini belirler. Kasım

• Şubat aylarında kuzeydeki soğuk sulardan kaçarak kışlamak üzere Trakya kıyılarına ve Marmara'ya göç eder; bu dönem ana av sezonudur. Nisan ayında ise yumurtlamak üzere Karadeniz'e geri döner.

Hamsinin eşsiz lezzetinin arkasında Karadeniz'in düşük tuz oranı, soğuk suyu ve zengin plankton kaynakları yatar. Özellikle kar sularının denize karışmasıyla oluşan "şok etkisi", balığın yağlanmasını sağlayarak lezzetini zirveye taşır.

2025 Krizi: Erken Geliş ve Erken Gidiş

2025 balıkçılık sezonu bir krizle başladı. Küresel ısınmanın bir sonucu olarak deniz suyunun geç soğuması, palamut gibi diğer türlerin gelmemesine ve büyük teknelerin hamsi av sezonunu erken açmasına neden oldu. Bu durum "Hamsi erken geldi, erken gitti" şeklinde özetlendi.

Göç rotasında kritik değişim yaşandı. Hamsi, Aralık 2025 itibarıyla Türk karasularını erken terk ederek göçünü Gürcistan ve Abhazya açıklarında tamamladı. Bu durum, balıkçıların av için daha uzak mesafelere açılmasına ve maliyetlerin artmasına yol açtı.

Balıkçı Tekneleri ve Sürdürülebilirlik Tehditleri

Balıkçılık, bu göç yolunu takip eden teknelerle yapılır. Ancak temel tehditler küresel ısınma ve aşırı av baskısıdır. Türkiye'deki yaklaşık 800 büyük teknenin çoğunun Karadeniz'de avlanması, stoklar üzerindeki baskıyı artırmaktadır.

Bilimsel projeksiyonlar endişe vericidir. Uzmanlar, 2100 yılına kadar hamsi biyokütlesinde ciddi kayıplar öngörmekte, bu da kültürel ve ekonomik bir mirasın yok olma riski taşıdığını göstermektedir.

Kültürel Bir Miras: Hamsi Festivalleri

Hamsi, Karadenizliler için temel bir gıda ve kültürel kimlik unsurudur. Bu nedenle Türkiye'nin dört bir yanında, göçle gelen Karadenizliler tarafından festivallerle kutlanır. Bu festivaller horon, tulum müziği ve Karadeniz mutfağını tanıtmayı amaçlar.

Aralık 2025'te düzenlenen festivaller bu kültürel coşkuyu yansıttı. Tire 3. Geleneksel Hamsi Festivali, Yalova Karadeniz Hamsi Festivali ve ilk kez düzenlenen Gaziosmanpaşa Hamsi Festivali'nde onlarca ton hamsi ikram edildi.

Bu etkinliklerin amacı göçle gelenlerin kültürlerini yaşatması, bulundukları kente uyum sağlarken aidiyet duygusunu pekiştirmesi ve yerel halkla kaynaşması için önemli bir platform oluşturmaktır.

Geleceğe Yönelik Değerlendirme ve Uyarılar

"Hamsi Yolu" artık sadece geleneksel bir göç rotası değildir. Aynı zamanda ekolojik ve ekonomik bir tehdidin güzergahı haline gelmiştir. Balıkçılık sezonundaki verimsizlik ve hamsi festivallerindeki coşku çelişkili bir tablo çizmektedir.

Hamsinin sürdürülebilirliği iklim değişikliğiyle mücadele, bilimsel av kotalarına sıkı sıkıya uyulması ve geleneksel kıyı balıkçılığının korunmasına bağlıdır. Aksi takdirde, bu değerli miras gelecek nesiller için yalnızca festivallerde anılan bir sembole dönüşebilir.